web analytics

Yazma Stratejileri

Her öğrencinin ve öğretmenin öğrenirken ve öğretirken, bilerek veya bilmeyerek kullandığı  yazma stratejileri vardır.   Bu stratejileri ön plana çıkarmak ve öğrencinin farkına varmasını sağlamak eğitimin önemli hedeflerinden biridir. Bu, uygun öğretim yöntemini en etkili bir şekilde uygulayabilmek için gereklidir. Çünkü strateji daha etkili ve verimli öğrenmeyi sağlamak ve geliştirmek amacıyla kullanılır.

Yazarken denediğiniz ya da tecrübe ettiğiniz yollar var mı?

Yazarken düzenli olarak yaptıklarınız var mıdır?

En iyi nerede yazarsınız?

En iyi ne zaman yazarsınız?

Yazarken kurşun kalem/tükenmez, dolma kalem ya da bilgisayarı mı tercih edersiniz?

Yazarken hangi aşamalarda gözden geçirme yaparsınız?

Stratejiler hem yazılı hem de sözlü iletişim becerisini geliştiren, kişinin tek başına etkin bir şekilde kullanabildiği araçlardır. Araştırmalar, bu stratejilerin bilinçli ve düzenli olarak kullanımının dil becerileri ve yeteneğiyle ilişkili olduğunu göstermektedir.   Strateji kullanmanın amacı yapılan bir işteki başarıyı artırmaktır. Başka bir deyişle strateji, bir işi, ya daha kolay ya da daha çabuk yapmak için kullanılır.   Yazma öncesi stratejileri, düşünme yolları üzerinde odaklaşan stratejilerdir.

Öğretme- öğrenme sürecinde tek ve doğru stratejinin olmadığını ama buna karşılık öğretmenin kişiliğine ve öğrencinin öğrenme stiline en iyi şekilde uyan stratejiler bulmanın önemini vurgulamaktadır.   Öğrenme stratejilerinin temelinde bilişsel öğrenme ve bilgiyi işleme kuramı bulunmaktadır. Bilişsel kuramlara göre öğrenme bir davranış değişikliğinden çok zihinsel yapılardaki değişme olarak kabul edilmektedir.

Bilişsel Stratejiler

Bilişsel stratejiler genel olarak beynin bilgiyi en verimli şekilde nasıl algıladığı ve beynin bu bilgiyi nasıl düzenlediği ile ilgili uygulamalardır. Bilişsel stratejiler bireyin öğrenirken kullandığı kendine özgü yollardır. Bir bilgiyi anlamak, bir sorunu çözmek için kullanılan yöntem ve yaklaşımlar bilişsel stratejik öğrenmelerdir.

Üst bilişsel Stratejiler

Düşünen öğrenciler ne yapacağını bilmediğinin farkındadır ve ne yapması gerektiğini bilirler, bir başka deyişle bilmediklerinde, neye gereksinimleri olacağını ortaya çıkaran stratejilerdir. Biliş üstü stratejiler kişinin düşünme sürecini harekete geçirir ve hızlandırır, daha derin öğrenme ve gelişmiş bir performans ortaya çıkarır.   Üst biliş stratejileri öğrencinin öğrenme işini planlamasına, kontrol etmesine ve değerlendirmesine yardımcı olmaktadır. Bu nedenle kişinin kendi stratejisini seçmesi ve onu değerlendirmesi bu stratejinin en önemli özelliğidir.

Stratejiler yazma öncesi, sırası ve sonrası olarak ayrılabilir. Ancak yazma sürecine dayalı öğretim yöntemlerinde bu stratejiler bir bütün olarak da değerlendirilebilir.   Yazma öncesi stratejileri, düşünmeyi ve düşünceye odaklanmayı sağlar.   Soyut olan düşünceleri somuta dönüştürür ve yazarın kendi düşüncelerini görmesini sağlar.

Yazma öncesi stratejileri öğrencinin zihnindeki düşünceleri özgür bırakmasına ve böylece onun bilinç altına ulaşmasını ve düşüncelerini açığa çıkarmasını sağlar.   Yeni düşüncelerin yanı sıra var olan düşüncelerin de belli bir yapıya ve düzene girmesine yardımcı olur.   Yazma öncesi stratejilerinin öğrencilere bir çok yararları olduğu yapılan çalışmalarla ortaya konmuştur.   Kaygıyı azaltır. Öğrencinin kendine güvenini artırır.

Öğrencinin daha düzenli olmasını sağlar.   Yazılacak konunun bulunmasını sağlar.   Amaç belirleme ve hitap edilecek okuyucu kitlesi belirlemeye yardımcı olur. En önemli ve etkili görüş ve düşünceleri bulmaya yardımcı olur.   Değişik düşünceleri keşfetmeye ve bu düşünceler arasında bağlantı kurmaya yardımcı olur.   Öğrencilerin kendi seçtikleri konuları yazmalarını sağlar.   Başlığın ve giriş paragrafının daha nitelikli olmasına yardımcı olur.   Öğrencilerin sınıf ortamına taşıdıkları olumsuz tutuma olumlu yönde   katkıda bulunur.

Yazma öncesi stratejileri beş ana başlıkta toplanabilir:

Soru sorma   1) Niçin yazıyorum? (amaç)   2) Hangi konuda yazacağım?(konu)   3) Ne anlatacağım? (içerik)   4) Nasıl anlatacağım? (anlatım biçimi)   5) Kim için yazıyorum? (dinleyici)   Kim? (Olayı kim gerçekleştirdi? Olaydan kim etkilendi?)

Ne? (Ne oldu? Bu olayı etkileyen veya tetikleyen ne idi? Bu olayda göz önünde bulundurulması gereken etmenler nelerdir?)

Ne zaman? Anlatılan olay ne zaman meydana geldi? Olayın sonucu ne zaman açıklanacak?

Nerede ? Olay nerede meydana geldi?

Niçin?

Nasıl?

Bu konuyu yazabilmem için hangi soruları sormam gerekir?

Konu ile ilgili ne tür bir tartışma veya nedenler yazabilirim?

Bu konu hakkında ne biliyorum? Konu ile ilgili örnekler verebilecek miyim?

Konu hakkında kişisel düşüncelerim var mı? Varsa neler?

Konu hakkında ne biliyorum?

Beyin Fırtınası

Yazılı Anlatım dersinde yazılacak seçenekli konuları listelemek için kullanılan bir stratejidir. Verilen konu ile ilgili olarak kısa sürede terimler üretme sürecidir. Düşüncelerin serbest olarak oluşması sağlanır ve akla gelen her düşüncenin serbestçe gelişmesine izin verilir. Konuyla ilgili düşünceler ve olasılıklar oluşturulur, hatta saçma veya komik gelse bile hiçbir düşünce silinmez. Terimler gruplandırılır ve konu hakkında yazmaya başlanır. Bu strateji grup çalışması olarak çok etkilidir, gruptan bir kişi üretilen düşünceleri yazar ve tüm grup üyeleri düşünce üretme etkinliğine katılır.

Taslak oluşturma

Bu stratejinin düzenlenmiş bir liste olduğunu, öğrenciye kompozisyon kağıdının yapısıyla ilgili yine görsel bir resim oluşturduğunu ve özellikle araştırmaya yönelik çalışmalarda çok yararlı olduğunu belirtmektedir. Bu stratejide öğrenciler kendi kompozisyonlarının gelişimini görebilirler fakat öğrencilerin yaratıcılıklarını kaybettikleri için bilim adamları tarafından eleştirilmektedir. Taslak oluşturma stratejisi öğrencinin yaratıcılığını yok etmektedir. Bu nedenle yazar, öğrencilerin ne yazacaklarından emin olmadığı zamanlarda bu stratejinin kullanılmasını önermektedir. Konuları veya maddeleri tam bir cümle oluşturmadan ve noktalama işaretlerine aldırmadan düzenleme yapılır.

Sözlü Strateji

Bu strateji de yazılacak konunun önceden sınıf ortamında öğretmen rehberliğinde sözlü tartışılmasını içermektedir. Halason (2002)’a göre zihni adeta uyandırmaktadır. Duyarak ve görerek başkalarının tepkilerini gözlemlemek farklı düşüncelerin ortaya çıkmasına yardımcı olmaktadır. Farklı düşünceler de yeni dünyalara kapı açarak farklı bakış açılarını ortaya çıkarmaktadır. Bu stratejide soru sorma, yanıtlama veya karşı çıkma gibi etkinlikler olduğu için daha önce bir öğrencinin düşünmediği noktaları bir başka öğrenci hatırlatabilir.

Serbest Yazma

Yazılı Anlatım tekniklerinden biri olan ve öğrenciyi hiç durmaksızın on dakika yazmaya yönlendiren serbest yazma tekniği de öğrencilerin zihinsel sürecini fazla zorlamadan öğreten bir yazma tekniğidir. Öğretmen, genellikle sınıfa bir resim, bir hikaye veya herhangi bir şekil getirip onu öğrencilere göstererek bununla ilgili yazı yazmalarını ister. Serbest yazma tekniğinde öğretmen, öğrencilerin yazmış olduğu kompozisyonlarda hataları incelemez.

Bu stratejinin en önemli özelliği 10 ila 15 dakika arasında hiç durmaksızın çok çabuk kompozisyon yazılması ve yazarken dilbilgisi ve anlam düzeyindeki hataların kontrol edilmemesidir.   Bilim adamları bu stratejiyi ard arda gelen farklı düşüncelerden dolayı bir odaklanma olmadığı için eleştirmektedir.   Serbest yazma tekniğinde 5 ila 15 dakika arasında, anlatılmak istenen konu,   bir cümle veya sözcük öbeğiyle özetlenerek, düşüncelerin serbest akışı oluşturulur.   Belirlenen süre içerisinde konuyla ilgili veya ilgisiz akla gelebilecek her şey yazılır.   Bu tekniğin özelliği hiç ara vermeden yazılmasıdır. Ne yaptım diye asla geriye   dönülmez veya bitirene kadar tekrarlama yapılmaz. Sürenin sonunda başlangıca gidilir, başlangıçta verilen konu özetlenir. Tekrarlama bölümünde ise yazılandüşüncelerden konuyla ilgili olanlar seçilir.

Kümeleme

Kümeleme bir öğrenme stratejisidir. Sözcüğü tanımlamak için önce kelime-kavram ilişkisine bakmak ve kelimelerin dildeki konumunu açıklamak gerekir.   Kümeleme doğrusal olmayan beyin fırtınası yardımıyla mantıksal (sol beyin) ve sezgisel (sağbeyin) düşünce şemaları arasında karşılıklı etkileşimle ortaya çıkan uyumu ifade etmektedir ve ilk defa Gabriele Rico tarafından kullanılmıştır.   Kümeleme, düşüncelerin zihinsel olarak haritalanması demektir. Bu sözcük düşünce (idea mapping) veya zihin (mind mapping) haritalama şeklinde de isimlendirilmektedir.

Kümeleme, düşünceler arasında bir ilişkiyi keşfetmektir. Bu fikirlerin diğer sözcüklerle nasıl bir bağlantısı olduğunu görsel bir şekilde gösterir. Kümeleme, yazarın anahtar düşünceleri ve destekleyici ayrıntıları çoğaltmasını ve genelleştirmesini sağlayan bir yazı yazma tekniğidir.   Verilen sözcüğün seçimi çok önemlidir.   Küpleştirme   Küpün altı yüzeyden oluşması nedeniyle bu isimle adlandırılmaktadır.   Tanımla   Karşılaştırma   Ortak yönleri bulma   Analiz etme   Tartışma   Uygulama   Açıklayıcı ve bilgilendirici yazma da daha kullanışlıdır.   Okumayla İlgili Stratejiler:   Sözlük çalışması   İyi örneklerin okunması   Anahtar kavramlarla ilgili okuma   Not alma   Altını çizerek okuma

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir