web analytics

Okul Öncesi Eğitim, Tanımı, Temel İlkeleri ve Amaçları

Okul öncesi eğitim, öğrenmeye istekli, meraklı ve araştırmacı çocuk yetiştirmeyi ve bu özellikleri geliştirmeyi hedefleyen bir eğitim kademesi olarak tanımlanmaktadır. Bunun yanında okul öncesi eğitim, ifade gücü gelişmiş, farklı kişilere ait haklara saygılı olmayı başarmış, yeteneklerinin farkına varıp bunları kullanma gücü olan, kültürlü ve sağlam bireyler yetiştirmeyi de amaçlayan bir eğitim kademesidir. Çocuklar bu dönemde ne kazanırlarsa kişiliklerinin de o yönde gelişeceği bilinmektedir.

0 ve 72 aylık bir dönemi kapsayan okulöncesi;

– Tüm gelişimlerini topluma uygun olarak yönlendiren,

– Algılama gücünü arttırarak yeteneklerinin ve yaratıcılıklarının gelişmesini sağlayan,

– Kendini ifade etmesine yardım eden bir süreçtir.

Okul öncesi dönemde çocuklar psikomotor, bilişsel, dil, sosyal ve duygusal, öz bakım becerileri kazanırlar. Gelişimin en hızlı olduğu bu dönemde, kazanılan davranışların en önemli özelliklerinin başında şüphesiz bu davranışların tüm yaşam boyu devam etmesi gelmektedir. Bunun yanında okul öncesi eğitim alan çocukların öncelikle algılaması artmakta, yetenek ve ifade etme güçlerinde de artışlar olmaktadır. Bu nedenle okul öncesi dönem kademesine tüm dünyada özel bir önem verilmektedir.

Temel kavramlar ve bilimsel süreç becerileri bu dönemin anahtar kelimeleridir. Anlamlı öğrenme bu becerilerle kazanılır. Aktif öğrenme, bu yaş döneminin özelliği olduğu için okul öncesi eğitimde çocuklar tat alma, koklama, duyma ve hareket etme özelliklerini kullanarak yeteneklerini geliştirirler. Erken dönemde verilen eğitim, çocukların daha sonraki yıllarını olumlu bir şekilde etkilemektedir.okul öncesi eğitim

Ülkemizde çeşitli kuruluşlara ait okul öncesi eğitim kurumları bulunmaktadır. Bunlardan kreşler 0-2 yaş, yuvalar ise 2-4 yaş, anaokulları ise 3-6 yaş çocukların eğitimini kapsarken çocukları ilköğretime hazırlayan ana sınıfları da bulunmaktadır. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı olarak da 0-6 yaş çocukların eğitimi yapılabilmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumları ise; anaokulu (3-6 yaş), anasınıfı (4-6 yaş), özel Türk anaokulları 3-6 yaş), uygulama sınıfları (3-6 yaş), özel azınlık anaokullarından (3-6 yaş) oluşmaktadır.

Okul Öncesi Eğitim in Amacı ve Önemi

Okul öncesi eğitimin genel amacı; çocuğun tüm gelişim alanlarını geliştirerek ilkokula hazırlamaktır. Bilindiği gibi aile çocuğuna belirli bir yere kadar eğitim verebilir. Oysa okul öncesi eğitim kurumları çocukların yeteneklerini ortaya çıkarıp, yaratıcılıklarını geliştirerek yeni şeyler keşfetmelerine olanak sağlamaktadır. Bu yüzden aileler çocuklarının okul öncesi eğitim almalarına destek olmalıdırlar.

Çocukların gelişimlerinin oldukça hızlı olduğu okul öncesi eğitim döneminde çocuklara iyi davranışlar kazandırmanın yanı sıra hatalı davranışları da düzeltebilmek için de önemli fırsatlar vardır. Okul öncesi eğitim döneminde değiştirilmeyen davranışların ilerleyen zamanlarda değişmesi çok zor olacak ve hatta belki de mümkün olmayacaktır. Bu nedenle bu kritik dönemin iyi değerlendirilmesi gerekmekte, çocuğa mümkün olduğu kadar iyi davranışlar kazandırılmaya çalışılmalıdır. Bu da okul öncesi eğitimle desteklenirse daha da etkili olmaktadır.

Çalışan anne sayısında yaşanan artışlar okul öncesi eğitime olan talebi her sene arttırmaktadır. Bunun yanında şehirlerde oyun alanlarının da oldukça az olması ve bu nedenle çocukların evlere kapanmak zorunda kalması, çocukların sosyal ilişkiler geliştirmelerini olumsuz etkilemesi yine okul öncesi eğitime olan ihtiyacı arttıran önemli faktörlerdendir. Ayrıca okul öncesi eğitimde çocuk hem kendi hakkını hem de başkalarının hakkını korumayı öğrenmektedir.

Milaret, evrensel anlamda okulöncesi eğitimin amaçlarını şöyle sıralamıştır:

Toplumsal amaçlar: Okul öncesi dönemdeki çocuklara eğitim imkânı vererek çalışan kadınların çocuklarına eğitimini sağlamak ve böylelikle onların sosyalleşmelerini sağlamak,

Eğitici amaçlar: Çocukların algılamalarını geliştirerek kavrayışlarının artmasını sağlanmak,

Çocuğun gelişmesi ile ilgili amaçlar: Çocukların eksiklik yaşamalarına fırsat vermeden eğitilmesini sağlamaktır.

Tüm dünyada okul öncesi eğitime önem verilmekte ve bu alana eskisine göre daha fazla yatırım yapılmaktadır. Okul öncesi eğitim konusunda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen amaçlar bu konuda yapılan çalışmalara yön vermektedir. Türk Milli Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak; okul öncesi eğitimin amaçları şu şekilde sıralanabilir:

– Çocukların iyi alışkanlıklar kazanmasını sağlamak,

– Atatürk, vatan, millet, bayrak gibi ilkelere sahip çıkarak milli değerleri benimsemesini, ahlaki değerlerin gelişmesini sağlamak,

– Türkçeyi etkili kullanmak,

– Hoşgörü, sevgi gibi olumlu davranışlar kazandırmak,

– Çocukların hayal güçlerini geliştirmek, yaratıcılıklarını arttırmak, problem çözme becerisi sağlamak,

– Onları ilköğretime hazırlamaktır.

Okul öncesi eğitimin sadece ulusal değil, evrensel amaçları da bu dönemde verilecek eğitimin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle okul öncesi eğitimin amaçlarını yeterince idrak edilebilirse gerekliliği daha iyi anlaşılmış olacaktır.

Okul öncesi eğitimin önemini maddeler halinde şu şekilde özetlenmektedir:

– Çocuğun ilk yıllarında öğrendiği bilgiler diğer yılları için temel oluşturmaktadır. Bu nedenle çocukların ilk yıllardaki gelişimine özel bir önem verilmelidir.

– Çocukları ilkokula hazırlamak için ailelerin öğrettiği bilgi eksiklikleri giderilmektedir.

– İlkokuldan önce mutlaka okula hazırlık anlamında ön bilgi gereklidir. Okul öncsi eğitim döneminde somut öğrenmelerle öğrenme kalıcı hale gelir.

– Ülkelerin gelişme ihtiyaçları bir hayli arttığından dolayı beyin gücüne ihtiyaç vardır. Bu da eğitimle sağlanabilir.

– Çekirdek aile tipi artmıştır. Bu da çocuğa verilen önemin artması demektir.

– İnsanların imkan eşitliği ilkesinden faydalanmak istemesi de okul öncesi eğitimin önemini arttırmıştır.

– Kadınların artık sosyal hayata daha aktif olarak katılmalarının sonucu olarak çocuklarını erken okula göndermeleri için önemlidir.

– Günümüzde oyun alanlarının giderek azalması bu yerlerin ihtiyacını arttırmıştır.

Toplumda okul öncesi eğitim bakıcı görevi de üstlendiği gibi yanlış bir algı da bulunmaktadır. Bu düşünce oldukça yanlıştır. Çünkü çocuğun bakımını ve eğitimini aile ve okul birlikte desteklemelidir. Aile desteği olmadığında çocuk eğitiminde çok büyük eksikliklerin ortaya çıkma olasılığı artmaktadır. Bu nedenle okul öncesi eğitimin amaçlarına ulaşabilmesinde okul-aile işbirliğini gerekli kılmaktadır.

Okul Öncesi Eğitimin Temel İlkeleri

Amaçlar ve çocuk gelişim özelliklerine bakılarak okul öncesi eğitimin temel ilkeleri oluşturulmuştur. Bu ilkeler okul öncesi eğitimin esasını oluşturmakta olup şu şekilde ifade edilebilir (MEB, 2010):

– Her çocuk bir bireydir ve bireysel farklılıklar esastır.

– Okul öncesi dönem çocuk için temeldir ve önemli bir yere sahiptir.

– Çocuğun gelişiminde kritik dönemler vardır.

– Eğitim ihtiyaçlara göre şekillenmelidir.

– Eğitim çocuğu bütün yönlerden ele alarak eğitmelidir.

– Aktif katılım önemlidir.

– Kendi kendine öğrenme esas alınmalıdır.

– Oyunla öğrenme temel alınarak bütün etkinlikler ona göre düzenlenmelidir.

– Gelişimde sosyal ilişkiler önemlidir.

– Kalıtım ve çevre gelişimde etkilidir.

okul öncesi eğitim ile ilgili diğer temel ilkeler şu şekilde sıralanmıştır:

– Okul öncesi eğitim çocuğun bütünlüğünü dikkate almalı,

– Etkin katılım ve ilgi olmalı,

– Yetenekler desteklenmeli,

– Her konuda öğrenme ve öğrenmeler arasında da ilişki kurulmalı,

– Daha fazla duyuya hitap ederek öğrenme olmalı,

– Çocuk kendi kendine düşünme ve öğrenme konusunda desteklenmeli,

– Çocuğa eğitim için yeterli zaman ve uygun mekân sağlamalı,

– Çocuk kendi kendini disiplene edebilmeyi öğrenebilmeli,

– Çocuğa iyi düzenlenmiş bir oyun ortamı sağlanmalıdır.

Okul öncesi eğitimde temel ilkeler programın başarısı için gereklidir. Bu nedenle bu ilkeler göz ardı edilmemeli, ilkeler yapılacak faaliyetlere yön vermelidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir