web analytics

Dil Bilgisi, Dil Bilgisi Öğretimi, Dil bilgisi öğrenme

Dil bilgisi,  bir dildeki sözcük ve cümle yapılarının analizi olarak tanımlanır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dil bilgisine ait bilgi ve kurallar, Türkçenin sistematik işleyişini gösteren ve öğrencilerin dil becerilerini inşa eden bir arka plan oluşturur.

Dil bilgisi öğrenme, 

Kural bilgisini depolamaktan ziyade kuralların kullanımını edinme süreci olarak değerlendirilmektedir.

 Dil bilgisi öğretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar;

  • Dil bilgisi konularının belli becerileri destekleyecek şekilde sınıflandırılıp sınırlandırılması ve yapılandırılması gerekmektedir.
  • Dil bilgisi öğretimi dil becerilerinden bağımsız bir alan olmadığı için dil bilgisi konuları belli bir bütünlük algısı gözetilerek ve birbiriyle ilişkili biçimde ele alınmalıdır.
  • Dil bilgisine ait konular mutlaka belli cümle yapıları içinde verilmeli, sözlü ve yazılı üretim sürekli olarak teşvik edilmelidir.
  • Dil bilgisi öğretiminde kullanılacak söz varlığı öğretilen düzeyin söz varlığıının asla üstünde olmamalıdır.
  • Dil bilgisi öğretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar; Dil bilgisi konuları mutlaka bir dil becerisine yönelik etkinliğin alt yapısı olarak görülmeli ve asıl hedefin o beceriye yönelik bir kazanım olduğu dikkate alınmalıdır.
  • Öğrencilerin gündelik hayatta ihtiyaç duydukları kalıp veya cümle yapılarını dil bilgisi açısından sınırlandırmak, dilin temel işlevi olan iletişim esas alındığında, doğru bir yaklaşım değildir.
  • Dil bilgisine ait olarak görülen yapı ve ekler, bilgi düzeyinde değil, işlev merkezli bir yaklaşımla ele alınmalıdır.

dil bilgisi

Dil Bilgisi Öğretimi-Temel Yaklaşımlar

  • Açık (Explicit) Öğrenme (Kurallara yer vererek)
  • Tümdengelimli
  • Tümevarımlı
  • Örtülü (Implicit) Öğrenme (Kurallara başvurmadan anlamlı girdi sağlayarak)

Tümdengelimli Yaklaşım

Bu yaklaşım genelden özele doğru mantık yürütme esasına dayanır. Dil bilgisi kuralları önce açık bir şekilde anlatılır; hemen sonrasında da örneklerle uygulama yapılır. Bundan dolayı kurala-dayalı öğrenme (rule driven learning) olarak da adlandırılır.

Öğretilecek kural basit ve açık olmalı, öğretilecek yapının sınırlılıkları belirtilmelidir. Ayrıca öğrencilerin kuralı tanıtan kavramlara aşina olması de gerekir.

Tümdengelimli  Yaklaşımın Olumlu Yönleri

Zaman kazandırır, çünkü hemen konuya girer. Basit ve açık bir şekilde bir kuralı açıklar, sonra hemen örneklerle destekler. Bilişsel düzeyi yüksek yetişkinler için bilgileri formülleştirir. Bu da anlamayı kolaylaştırır. Analitik (detaylı) düşünenler için uygundur.

Tümdengelimli Yaklaşımın Olumsuz Yönleri

Öğretmen merkezli bir sınıf ortamı yaratır. Sınıf içi katılımı ve etkileşimi azaltır. Sunumu yapılan kuralların akılda tutulması zordur. Çoğunlukla bilgi edindirmeye dayalı olduğu için dil üretimi sınırlıdır. Soyut kavramlar ve terimlerden oluşan dil bilgisi kurallarının çocuklar tarafından algılanması zordur. Dil bilgisi kurallarını açıklayarak dil öğretmeye başlamak çocukların motivasyonunu düşürür.

Tümevarımsal Yaklaşım

Bu yaklaşım özelden genele doğru bir mantık yürütmedir. Yazılı veya sözlü örnekler verilir ve incelenen bu örneklerden yola çıkılarak genel bir kural veya ortam ortaya konur. Bazen de kural hiç verilmez, öğrencinin verilen örneklere dayanarak kuralı kendisinin keşfetmesi beklenir. Bundan dolayı kural-keşfetme (rule discovery) adıyla da anılmaktadır. Bu yaklaşıma göre öğrenciler öğrenme/öğretme sürecine aktif bir şekilde katılırlar ve bu süreçte bazı zihinsel stratejiler geliştirirler.

Tümevarımsal Yaklaşımın Olumlu Yönleri

Öğrenciler kural keşfetmeyi öğrenerek öğrenen özerkliğini geliştirirler. Öğrenciler aktif oldukları için motivasyonları daha yüksektir. Problem çözme etkinlikleri ortaklaşa yapılır.

Tümevarımsal Yaklaşımın Olumsuz Yönleri

Dolaylı olarak kural bulmayı gerektirdiğinden kuralların yanlış anlaşılmasına sebep olabilir. Kural için uygun kavram bulmayı gerektirdiğinden fazladan zaman ve enerji gerektirir. Ders programı esnek değildir, öğretmen sistematik bir ders programına bağlı kalır. Daha fazla hazırlık gerektirdiğinden öğretmen açısından yorucudur.

Öğrenilen Dil Bilgisi Yapılarının Uygulanması

Dil bilgisi öğretimi esas olarak dilsel yapıların günlük hayatta kullanılabilmeleri amacını taşımaktadır. Ancak bunu gerçekleştirebilmek için de öğrencilere öncellikle kontrollü daha sonra iletişimsel ortamlarda ‘uygulama’ (practice) fırsatı verilir. Bu uygulama ortamlarının temel hedefi de ‘kısa süreli hafızada’ olan dil bilgisinin ‘uzun süreli hafızaya’ aktarılmasıdır.  Bu aktarma sürecinin başarılı olabilmesi için genellikle üç farklı ‘uygulama’ yöntemi kullanılır:

Mekanik Uygulama: Boşluk doldurma gibi kontrollü alıştırmalardan oluşur ve yapı-odaklıdır. Bu tür sorularda bazen öğrenciler sorunun anlamını bilmeden sadece yapıya bakarak doğru cevap verebilir.

İletişimsel Uygulama: Karşılıklı iletişim vasıtasıyla  yapılan bilgi boşluğu etkinliklerinden oluşur ve anlam- odaklıdır. Öğrencilerin bu soruların ne anlama geldiğini  bilmeden cevaplaması mümkün değildir.

Bağlamsal Uygulama: Gerçek hayat benzeri durumlarda dilsel yapıların nasıl kullanıldığını gösteren kontollü alıştırmalardan oluşur ve hem yapı hem anlam odaklıdır.

Etiketler

Benzer Yazılar

Öneri - Göz Atın

Close